Wyjaśnienia dotyczą przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535; ostatnia zmiana w Dz. U. z 2009 r. nr 116, poz. 979), zwanej dalej "ustawą o VAT".

Sposób opodatkowania sprzedaży samochodu osobowego zależy od tego, czy pojazd ten został nabyty w celu odsprzedaży, czy był użytkowany do celów prowadzonej działalności gospodarczej. W pierwszym przypadku sprzedaż zawsze podlega opodatkowaniu (według zasad ogólnych lub opodatkowanie jedynie marży). Natomiast w drugim przypadku - sprzedaż podlega opodatkowaniu według zasad ogólnych lub może korzystać ze zwolnienia z VAT jako sprzedaż towaru używanego.

Generalna zasada: przy sprzedaży samochodu osobowego wykorzystywanego w działalności gospodarczej podatnik nie może skorzystać ze szczególnej procedury opodatkowania jedynie marży, nawet jeżeli przy nabyciu nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT. Sprzedaż w systemie marży przysługuje bowiem jedynie w przypadku zakupu towaru (tu: samochodu osobowego) w celach handlowych.

Ale jak już wspomniano powyżej, sprzedaż samochodu wykorzystywanego przez podatnika w działalności gospodarczej może korzystać ze zwolnienia z VAT. Niezbędne jest przy tym spełnienie określonych warunków. Jak bowiem wynika z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku dostawę towarów używanych, pod warunkiem, że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przez towary używane, o których mowa w powołanym powyżej przepisie, należy rozumieć ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel (art. 43 ust. 2 ustawy o VAT).

WAŻNE: Sprzedaż samochodu może korzystać ze zwolnienia z VAT, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki:

• przy nabyciu pojazdu podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT (np. zakup od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub zakup na podstawie faktury VAT-marża),
• podatnik użytkował ww. samochód przez co najmniej 6 miesięcy, licząc od dnia nabycia prawa do rozporządzania samochodem jak właściciel (od dnia zakupu, nieodpłatnego nabycia, itp.).

Należy także pamiętać, że nie oznacza to, że skoro przy nabyciu nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT, to sprzedając ten pojazd podatnik może zastosować opodatkowanie jedynie marży. Na mocy art. 120 ust. 10 ustawy o VAT, z tego sposobu opodatkowania mogą bowiem skorzystać jedynie podatnicy, którzy nabyli używane towary (np. samochody osobowe) od:

• osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem VAT lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej,
• podatników VAT lub podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 (jako towar używany) lub art. 113 ustawy o VAT (gdy sprzedawcą był podatnik zwolniony z VAT ze względu na niewielkie obroty),
• podatników (również podatników podatku od wartości dodanej), jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana w systemie marży.

Katalog przypadków, kiedy opodatkowanie w systemie marży jest możliwe, jest katalogiem zamkniętym. Ponieważ wymienia się w nim jedynie przypadki, gdy przy nabyciu nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT, gdyż sprzedawca zastosował zwolnienie z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT (a nie na podstawie § 13 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia), oznacza to, że jeżeli poprzedni właściciel pojazdu przy sprzedaży zastosował zwolnienie z VAT na podstawie § 13 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia, to obecnie podatnikowi nie przysługuje prawo do opodatkowania sprzedaży w systemie marży.

Źródło: Biuletyn Informacyjny nr 32 (679) z dnia 10.11.2009, www.gofin.pl